Braam kweken: zo lukt de oogst

Braam hebben een zonnige plek in je tuin nodig en een bodem die diep genoeg is voor hun middeldiepe worteling. Als je ze vol zon geeft, leveren ze de energie voor een behoorlijke oogst. De plant kiest zijn plek als vaste gewas, wat betekent dat hij jarenlang op dezelfde plek blijft staan en niet zomaar weer vertrekt. Denk bij de teeltplanning van hun locatie aan hun groeihoogte van 200 cm. Als je ze deze verticale ruimte geeft, kunnen ze zonder problemen hun volle pracht ontvouwen. Omdat de braam een klimplant is, heeft hij absoluut een klimhulp nodig, zodat hij niet gewoon over je bodem kruipt als een heel langzaam tapijt. Als de bodem los en diep is, vindt hun middeldiepe wortelstelsel alles wat het nodig heeft om te overleven. Je bespaart jezelf het werk van het verplanten in de volgende jaren, omdat hij stevig op zijn gekozen plek blijft staan.

Braam hebben een flinke portie water en een goede dosis voedingsstoffen uit de bodem nodig. Als je ze behandelt als zware voedselverbruikers, oft zeg je: hun honger naar veel mest bevredigen, dan oogst je een vitale plant met veel vruchten. Je voorziet de braam in het voorjaar van rijpe compost en wat braammest om haar genoeg kracht te geven voor de groei. Als je daarnaast een mulchlaag op de bodem aanbrengt, blijft deze vochtig en voedselrijk. De plant drinkt namelijk als een marathonloper na de race, waardoor de waterbehoefte hoog is. Zonder deze regelmatige vochtigheid droogt de bodem uit en blijven de bessen klein. Als je de bodem met mulch bedekt, voorkom je dat het kostbare water simpelweg in de lucht verdampt. Je bespaart jezelf moeizame gietbeurten als de aarde door de laag beschermd blijft. Het is bijna alsof je de plant een permanent buffet recht voor haar neus zet.

Je herkent de perfecte braam aan zijn diepzwart kleur en glanzende uiterlijk. Als je hem voorzichtig aanraakt, laat hij heel gemakkelijk los van de steel, want pas dan is hij klaar voor jou. Je oogst tussen augustus en oktober, wat een extreem lange periode is. Andere bessen zijn na een paar weken al lang klaar, maar de braam blijft gewoon geduldig aan de struik zitten. Als je tijdens het plukken niet je vingers openhaalt, maar ze alleen mooi donker gekleurd zijn, dan begint de beste tijd pas echt. Je kunt per individuele plant rekenen op een opbrengst van 500 g.

Braam overleeft vorst meestal zonder problemen, zolang de temperaturen niet onder hun respectieve veilige teeltgrens vallen. Als je ze in het vrije bed laat staan, is bij -15 °C de veiligheid voorbij. De plant kan deze waarde aan, maar daaronder wordt het risicovol voor je oogst. Als je een vlies gebruikt, beschermt dat je tegen extreme kou en verschuift de grens naar -18 °C. Je kunt de braam heel ontspannen als overwinteringsgewas direct in het bed laten staan. Ze heeft geen verhuizing naar de kelder nodig, zolang je haar grenzen respecteert. Als de vorst dieper slaat dan deze waarden, verliest de plant zijn beschermschild en komt het overleven in gevaar. De kou is voor haar als een te korte winterslaap, wat de oogst in het volgende jaar in gevaar brengt.

Je vermeerdt de braam het beste via stekjes. Als je een krachtige stengel afknipt en deze in water of aarde laat wortelen, krijg je een nieuwe plant. Hiermee bespaar je elke cent voor je volgende bezoek aan het tuincentrum. In de herfst buig je een jonge top van een stengel gewoon naar beneden en begraaf je deze twee vingers diep in de aarde. Als je deze stap volgt, heeft de top tot de lente helemaal zelf wortels geschoten. Je hebt dan al een nieuwe plant gekregen, zonder dat iemand in het tuincentrum er iets van heeft gemerkt.

De braam smaakt aromatisch-zoet met een licht bittere toets. Als je hem direct van de struik plukt, geniet je van het meest intense aroma; dit is de kortste weg die een vrucht kan afleggen. In de mond laat de bes een evenwichtig fruitige en zoete ervaring achter. En helemaal aan het einde komt die bitter-zure nasmaak, also zou hij zich tot slot nog eens schrapen. Als je de vruchten tot jam kookt, wordt de smaak nog intenser.

Inmaken behoudt de aroma's en voedingsstoffen van je oogst. Als je de bessen in siroop of sap inmaakt, behouden ze bovendien hun vorm en natuurlijke kleur. Je kunt de braam gemakkelijk fijnstampen of pureren en met suiker en wat pectine laten koken. De hete massa vul je, met inachtneming van een vrije ruimte van ca. 0,6 cm, in gesteriliseerde potten en kook je in een waterbad om een vacuüm te creëren. Door dit vacuüm zijn de verzegelde potten zeer lang houdbaar. Als je het fruit in plaats daarvan als jam of marmelade inmaakt, wordt de smaak nog intenser. Siroop of gelei zijn uitstekende mogelijkheden om de oogst te verwerken.

De braam is botanisch gezien geen bes, maar een verzamelsteenvrucht met stekels. Als je de vrucht tussen je tanden vermalt, zul je ontdekken dat elk klein deel eigenlijk een eigen piepkleine steenvrucht met een eigen pit is. Je eet dus in feite een heel ensemble van mini-vruchten tegelijkertijd. De plant laat zich bovendien zien als een echte marathonloper, want als je haar eenmaal hebt geplant, blijft ze je vele jaren trouw. Als je de oude vruchtstengels van vorig jaar na de oogst gewoon laat staan, wordt je struik een vijfsterrenhotel voor paddenstoelen, waarin de kamers gratis zijn en niemand naar een identiteitsbewijs vraagt. Snijd daarom elke stengel die al vruchten heeft gedragen na de oogst tot aan de grond af. Dan draagt je braam volgend jaar weer overvloedig ervan. Men zou bijna kunnen verwachten dat een marathonloper met verzamelsteenvruchten ingewikkeld te houden is, is dat niet?