Winteroogstdroom door veldsla-voorcultuur in september

Gebruik het laatste tijdvenster voor je veldsla in september. Eind september sluit zich een venster in het bed, want het is de laatste gelegenheid voor deze sla in dit jaar. Als je elke week wacht, schuift je eerste kom sla een stuk dieper de winter in. Als je nu zaait en de aarde drie weken lang vochtig houdt, haal je midden in de winter verse sla rechtstreeks uit het bed. In de zomer gezaaid, staat de veldsla na acht tot tien weken op je bord, aangezien het een echte sprinter is onder de bladgroenten. Nu in de herfst gezaaid, wordt hij plotseling traag en heeft hij tot zestien weken nodig; hoe later je zaait, hoe verder de oogst de winter in verschuift. Dabei telt aan het begin slechts één strikte regel. De zaden hebben namelijk drie weken lang onafgebroken vochtige aarde nodig voordat ze überhaupt kiemen. Als de aarde in deze tijd ook maar eenmaal uitdroogt, stopt de kieming en komt er helemaal niets meer tevoorschijn. Ik heb dat eens genegeerd en ik heb absoluut niets geoogst. Daarom lukt het met voorzaaien een stuk zekerder. In een schaal op de vensterbank houd je de aarde makkelijker drie weken vochtig dan buiten in het bed, waarna je de jonge plantjes gewoon in het bed verplaatst. De vorst maakt daarentegen veel lawaai en is eigenlijk helemaal geen tegenstander, want veldsla is winterhard en kan zelfs onder een sneeuwdek worden geoogst. De rozet is oogstrijp wanneer zes tot acht krachtig groene bladeren zich dicht als in een overvolle metro rond de kern drangt. De veldsla heeft daarbij een voordeel dat geen enkele andere sla bezit: het is de enige eenling van zijn eigen plantenfamilie. Juist daarom past hij in elke vruchtwisseling en in al je teeltplan als alleskunner onder de opvolgers. De moeite loont zich inderdaad dubbelop. Als je hem eet, profiteer je van twee milligram ijzer per honderd gram, wat ongewoon veel is voor een bladgroente. Met vijfendertig milligram vitamine C heeft hij bovendien twee tot drie keer zoveel als kropsla, die daarnaast vrij bleek oogt. Zo haal je midden in de winter verse sla uit het bed, indien nodig uit de sneeuw naar voren gekrabd. Terwijl je bed buiten nog op de lente wacht, zit je veldsla al lang aan je tafel.

De aarde heeft tijdens de eerste dagen een constante vochtigheid nodig, zodat je jonge zaailingen niet voortijdig opgeven. Als je veldsla zaait, moet de aarde tijdens het gehele kiemproces gelijkmatig vochtig blijven. Omdat de zaden slechts een zeer geringe zaaidiepte hebben van een half tot een centimeter, droogt de bovenste aardlaag op warme dagen zo snel uit als een spons in de zon. Als je de aarde in de eerste drie weken na het zaaien niet laat uitdrogen, voorkom je dat het kiemproces stagneert. In kweekschalen of multi-pot schalen moet je de vochtigheid altijd hoog houden, maar tegelijkertijd moet je overbewatering vermijden. Als de bodem te nat is, neemt het risico op schimmelziekten toe en nodig je rouwvliegjes uit, die hun eitjes in het substraat leggen. De daaruit uitlopende larven kunnen vervolgens je wortels vernietigen, alsof ze een persoonlijk plan tegen jouw tuin hebben. Een goede drainage is daarom noodzakelijk, waardoor een goed doorlatende bodem voordelig is door het mengen van zand of fijn grind. Om de vochtigheid in de bodem vast te houden en tegelijkertijd onkruid te verminderen, kun je een mulchlaag van stro of bladeren gebruiken als verdunstingsbescherming. Als alternatief kan de vochtigheid worden gestabiliseerd met een vlies of een folie met gaatjes, totdat de zaden zijn opgekomen.

Het juiste moment voor het uitplanten bepaalt of je sla in het bed wortel schiet of voortijdig de geest geeft. Als je voorkweken gebruikt, plant je je jonge planten ongeveer vier weken na de zaaiing in de aarde. Je oogst je sla in de winter of het vroege voorjaar als je zaaitijd tussen augustus en oktober ligt. Als je pas in oktober zaait, kiemen de zaden in de koude aarde slechts zeer langzaam. Een vroeg begin beloont je met een oogst vanaf medio februari, mits je je planten in een kweekkas op vensterbank plaatst. Je kunt de sla zonder extra bescherming veilig in de volle grond planten vanaf half maart. Als je stekjes uit multitopf-platen of kweekbakken gebruikt, moet je ze ongeveer vier weken voor de datum in de volle grond verplanten. De planten blijven het beste zo lang mogelijk in hun bakken staan, zodat het verwijderen netjes verloopt. Je voorkomt stress voor het gevoelige wortelstelsel van veldsla als je deze direct zaait, aangezien deze slecht reageert op verplanten. Als je planten zich zeer zwak ontwikkelen, is verpotten raadzaam, anders kun je die tussenstap vaak overslaan.

Het juiste moment voor de oogst hangt volledig af van de grootte van je blattrozet. Als je de veldsla met een schaar snijdt, moet je wachten tot een rozetgrootte van ongeveer 10 cm. Je krijgt dan een sappig resultaat wanneer de bladeren donkergroen en stevig zijn. De plant geeft haar rijpheid aan zodra ze zes tot acht volledig ontwikkelde bladeren per rozet heeft. Als je alleen de buitenste bladeren verwijdert, groeien er continu nieuwe in het centrum van de plant. Je kunt ook de hele plant oogsten als deze een hoogte van 5 tot 7,5 cm heeft bereikt. De rozetten bereiken hun volledige grootte met 10 tot 20 bladeren en een diameter van ongeveer 8 tot 12 cm. Als je te lang wacht, wordt de sla snel bitter of neigt hij naar bloemvorming. Je begint de oogst meestal na zes tot acht weken, wat overeenkomt met een periode van ongeveer 45 tot 60 dagen na het zaaien. Bij een zaai in september verlengt deze wachttijd zich tot in totaal 10 tot 12 weken, omdat de groei in de winter langzamer verloopt.